Sosyal ağlarda daha fazla güvenlik – anne babalar için öneriler

Schüler VZ ve benzerleri – sosyal ağlar nedir?

“Web 2.0”, yeni bir medya kullanımının sloganı haline geldi. İster YouTube’a yüklenen bir video olsun, ister internet ansiklopedisi “Wikipedia”ya bir madde eklemek olsun, herkes internette kendi içeriklerini oluşturabilir. Bunlarda kullanıcı tarafından oluşturulan içeriklerden (“user-generated content”) söz edilir.
Diğer bir yeni olgu, “sosyal ağlar”dır (“Social Networks”). İnternet üzerindeki bir platformda kullanıcılar mümkün olduğu kadar çok kişisel bilgiler, örneğin hobiler, ilgi alanları, o andaki durumu, aile veya partner durumu vs. içeren kendilerine ait birer profil oluştururlar. Kullanıcılar, kendileriyle aynı konulara ilgi duyan başkalarıyla mesaj alışverişi yapar ya da sanal sosyal çevrede yeni ilişkiler kurarlar. Dolayısıyla sosyal ağlar, kullanıcıların kendilerini anlatması yoluyla meydana gelir.
Özellikle genç internet kullanıcıları sanal toplulukları (Social Communities) keşfettiler (örn. schülerVZ, studiVZ, MySpace, Facebook, Kwick, wer-kennt-wen vs.). Sosyal ağ ilişkileri ile ilgili yeni imkanlar ne kadar cazip ve yararlı olursa olsun, buradaki problem, genç kullanıcıların sıklıkla kendileri hakkında pek çok kişisel bilgiyi çekinmeden vermeleridir: isimleri, hobileri, yaşama şekli ve hatta ev adreslerini. Ancak bunu yaparken pek çoğu, bilgilerinin ve fotoğraflarının sanal topluluklarda alenen ve sanki bir duyuru panosunda olduğu gibi herkesin görebilecek ve kullanabilecek durumda olduğunun bilincinde olmuyor.

Aşağıdaki öneriler, sanal topluluklardan daha güvenli bir şekilde yararlanmanıza yardımcı olmayı amaçlıyor:

1. Çocuklar ve gençler için hangi sanal topluluk servisi sağlayıcısı uygundur?

Çocuğunuz bir topluluk sitesine kişisel bilgilerini girmeden önce, topluluk servisi sağlayıcısının gençlerin korunması ve kişisel bilgilerin gizliliği konusundaki beyanlarını iyice inceleyin. Orada yazılanlar arasında, site işleticisinin bilgileri nasıl kullanacağı – örneğin reklam amacıyla kullanıp kullanmayacağı – vardır. Kişisel bilgilerin kullanılması ile ilgili soru ya da kuşkularınız varsa, site işleticisi ya da oturduğunuz eyaletin veri koruması görevlisi ile irtibat kurun.
İyi site işleticileri topluluk sayfalarında buna ek olarak anne babalar için bilgilendirme sayfaları sunarlar ve sizin irtibat kurabileceğiniz, gençleri korumakla görevli personelleri var.

Öneri: Diğer velilerle bilgi ve görüş alışverişinde bulunun, onların tecrübelerini sorun ve kendiniz de bir sosyal ağ sitesine kayıt olun. Böylece bu olguyu nasıl karşılamanız gerektiği hakkında fikir edinebilirsiniz.

2. Anne babalar çocuklarının mahremiyetini korumak için neye dikkat etmeli?

Genel kural olarak şu geçerli: Çocuklar ve gençler kişisel bilgilerini ve fotoğraflarını internete girmekte ne kadar temkinli davranırsa, sosyal ağ ilişkileri o kadar güvenli olur! Bir kere internette yayınlandıktan sonra, bilgi ve görüntüleri artık kontrol etmek ve silmek zordur. Sanal topluluk sitesinin, çocuğunuzun kendi mahremiyetini koruyabilmesini sağlayan bir teknik fonksiyon içermesine dikkat edin. Ciddi siteler, çocuğunuzun kendi profiline sadece belirli kullanıcıların erişmesine izin verebilmesi ya da tamamen yasaklayabilmesi için çeşitli yollar (örn. bir “arkadaş listesine” almak gibi) sunarlar.

Öneri: Çocuğunuzun sanal toplulukla paylaştığı bilgi ve fotoğraflara göz atın ve ona, bunların herkesin erişimine açık olduğunu ve yıllarca internette dolaşabileceğini anlatın. Fazlasıyla kişisel bilgilerin (örneğin bir anında mesaj numarası/adresi, çok özel fotoğraflar vs.) ilgili sitenin herkese açık kısımlarında paylaşılması yanlıştır. Ayrıca güvenlik fonksiyonları, örneğin mahremiyetinin korunması ile ilgili olanlar hakkında bilgi alın ve çocuğunuzla bunları konuşun. Daha fazla bilgi için, ServiceBureau’nun www.servicebureau.de/publication.php adresinden indirebileceğiniz “Big brother is watching you! - SchülerVZ, StudiVZ & co, Infopapier des ServiceBureau” adlı bilgilendirme broşürüne başvurabilirsiniz.

3. Masrafları ne olabilir?

Sosyal ağlar genellikle sitede, örneğin beliren banner tipi reklamlar yoluyla finanse edilir. Bu yüzden çoğunlukla kullanıcı için ücretsizdirler. Bununla birlikte bazı genişletilmiş kullanıcı fonksiyonları bir ücretli (Premium) kullanıcı hesabına bağlı olabilir. Bu kullanıcı hesaplarının ücretleri işleticiye bağlı olarak farklılık gösterir. Ancak bir süredir, kimi vurguncular da yeni trendi fark etmiş durumda ve çoğu kullanıcının kayıt olurken başlangıçta fark edemediği, ücrete tabi topluluk servisleri sunuyorlar.

4. Sanal toplulukları gençler için sakıncalı içerikler bakımından kim denetliyor?

Sanal sosyal topluluklar, sürekli yeni konular oluşturan, yazılar yazan, fotoğraflar yükleyen, konuk defterlerine yorum yazan ve daha pek çok şey yapan binlerce kullanıcıyı barındırır. Bu sitelerin işleticileri şimdiye kadar tam bir denetim güvencesi veremiyorlar. Genellikle, topluluk üyeleri kendi aralarında da içerikleri denetliyor. Bu yüzden mutlaka site işleticisi tarafından kullanıcıya, rahatsız edici içerikleri – basit ve anonim bir şekilde – bildirmek için bir fonksiyon sunulup sunulmadığına dikkat edin (örneğin bir “fotoğrafı bildir” butonu). İçeriklerde yürürlükteki yasaların açıkça ihlali söz konusuysa, sitenin işleticisi bunları kaldırmakla yükümlüdür.

Öneri: Çocuğunuz, kullanıcı adı ve şifre gibi erişim bilgilerini iyi korumalıdır: İnternet topluluğu içerisinde başka bir kişinin onun profiliyle oturum açması ve örneğin yasalara aykırı içerikler yüklemesi ağır sonuçlara yol açabilir.

5. Siber taciz mağdurlarının anne babaları ne yapabilir?

İnternetin gizliliğinden yararlanarak başkalarını, örneğin okul arkadaşlarını, kızdırmak ve onlara eziyet etmek özellikle de sosyal ağ sitelerinde ciddiye alınması gereken bir problem halini almış durumda. Bu tür durumlarda genel kural olarak hemen site işleticisine başvurmalı, ona durumu ayrıntılı olarak anlatmalı ve ondan müdahale etmesini istemelisiniz. Hakaret niteliğindeki görüntüleri ya da mesajları çocuğunuz ya da ayrıca siz, mutlaka ekran resimleri yardımıyla belgelemelisiniz (bunun için sayfayı “Druck”/“PrintScreen”) tuşuyla panoya kopyalayın ve sonra da “Strg” + “V” (Ctrl + V) tuşlarına birlikte basarak bir görüntü işleme programına yapıştırın). Site işleticisinin çeşitli müdahale imkanları vardır, örneğin bazı yazıların silinmesi ya da bir kullanıcı hesabının geçici olarak ya da tamamen kapatılması gibi. Buradaki sorun, bu tedbirlerin kimi durumda site işleticisinin takdirine bağlı olması ve taciz mağdurlarını tatmin etmeyebilmesidir. Ancak yargı yolu her zaman açıktır. Çocuğunuza gerçek şiddetle tehdit edildiyse, hele fiili bir saldırı meydana geldiyse, mutlaka polisi devreye sokmalı ve suç ihbarında bulunmalısınız!

Bu konuda www.mobbing.seitenstark.de adresinde ek bilgiler bulabilirsiniz.

6. Çocuğunuzun bazı utandırıcı fotoğrafları izinsiz olarak internete konduysa ne yapmalı?

Genel kural olarak her insan “kendi görüntüsünün haklarının” sahibidir, yani kendisi hakkında bir fotoğrafın ya da videonun yayınlanıp yayınlanmayacağını, hangi biçimde yayınlanabileceğini kendi belirleyebilir. Çocuğunuz kendisine ait bir fotoğrafın internette görmek istemiyorsa, ilk önce onu oraya yükleyen kişiden, söz konusu resmi kaldırmasını istemelisiniz. Bu kişi isteğinizi reddedecek olursa, mutlaka sitenin işleticisiyle irtibat kurmalı ve gereken tedbirlerin alınmasını talep etmelisiniz. Bu da işe yaramayacak olursa, yargı yolu her zaman açıktır: Polise suç ihbarı yapın ve bu konuda uzman bir avukata başvurun!

7. Çocuğunuz sanal ortamdan tanıdığı bir kişiyle buluşmak istiyorsa nelere dikkat etmelisiniz?

Sanal bir tanıdıkla gerçek hayatta buluşmak prensip olarak risklidir, çünkü sanal kişinin beyanlarının gerçekten doğru olup olmadığını önceden yüzde yüz doğrulamanın yolu yoktur. Sanal sohbet arkadaşı ne kadar sevimli bir izlenim veriyor olursa olsun: Çocuğunuzun tek başına – yanında yetişkin olmadan – bir internet arkadaşıyla buluşmasına hiçbir zaman izin vermeyin!

Öneri: Çocuğunuza, tanımadığı kullanıcıların profillerindeki bilgilerin doğru olmayabileceğini anlatın ve internetteki ilişkileri hakkında çocuğunuzla sık sık konuşun (örneğin çocuğunuza “arkadaş listesi”ni sorun). Bununla ilgili daha fazla bilgiyi www.chatten-ohne-risiko.net sayfasında bulabilirsiniz.

8. Anne baba olarak çocuğunuzun yaptıklarını kontrol edebilir misiniz?

Söz konusu ağda, çocuğunuzun profilini görüntülemek için kullanabileceğiniz kendi kullanıcı hesabınız yoksa bunu kontrol etmeniz mümkün değildir. Bir servis sağlayıcı aslında kullanıcıları hakkında bilgi vermekle yükümlü değildir. Bunun tek istisnası, egemenlik haklarını ilgilendiren bir durumdur (örneğin sürmekte olan bir ceza davası). Bununla birlikte, sitenin kullanımı velilerin rızası olmadan gerçekleştiyse, genel kural olarak velayet hakkınızı kullanabilir ve 14 yaşından küçük çocuğunuzun kullanıcı hesabını kapattırabilirsiniz.

Öneri: Ancak ilk önce çocuğunuzla konuşmaya ve beraber yapacağınız bir sörf turunda size ağ profilini göstermesini ve açıklamasını sağlamaya çalışmalısınız.

9. Nereden yardım alabilirsiniz?

Nummer gegen Kummer e.V. derneği Almanya’da telefonla isim vermeden danışabileceğiniz iki ayrı danışma hattı işletiyor: çocuklar ve gençler için Kinder- und Jugendtelefon.

– Anne babalar için: Nummer gegen Kummer ve Elterntelefon.

Jugendschutz.Net sitesinde yasadışı ve gençler için sakıncalı içerikleri ihbar edebilir ve internette gençlerin korunması konusunda bilgi alabilirsiniz.

Sosyal ağların işleticileri (örn. schülerVZ, studiVZ, Kwick vs.):
Bazı sitelerde, sorularınıza telefonla ya da e-posta ile cevap veren gençleri koruma görevlileri hizmet verir veya SSS (sıkça sorulan sorular) ve kişisel bilgilerin gizliliğinin korunması ile ilgili bilgiler sunulur. Bu bilgileri çoğunlukla sitenin giriş sayfasının alt kısmında bulabilirsiniz.