Ana Konu

Dijital Bağımlılık

Akıllı telefon, bilgisayar, tablet, oyun konsolları veya internet çocuklar ve gençler için çok çekici geliyor. Aynı durum ebeveynler için de geçerli. Kendinize sorun. Ekranın önünde zaman kavramını kaybettiğiniz oldu mu? Akıllı telefonunuza gereğinden fazla baktınız mı?

Öte yandan aşırı medya ve akıllı telefon kullanımının „alışkanlığa“ veya „bağımlılığa“ yol açabileceğini duyuyoruz. Ancak tüketim ne zaman aşırı ve sorunlu hale gelir? Ebeveynler ne zaman ve nasıl müdahale etmeli ve önlemek için ne yapabilirler? Klicksafe size bu bölümde bilgi, öneriler veriyor ve önemli görevliler tanıtıyor.

Çocuklar ve Gençler Neden Bağımlı Oluyor? Kim Tehlikede?

Neden akıllı telefon veya medya bağımlısı olunuyor sorusunu cevaplaması zordur ve bilimsel olarak net ortaya koyulmamıştır. Bağımlılığa veya sorunlu bir internet kullanımına neden olan birçok sebep bulunuyor.

Kişisel Etkener:

  • Yalnızlık, utangaçlık veya özgüven eksikliği!
  • Depresyon, stres (başarısızlık) korkusu, sorunlarla başa çıkamama veya etkisi zayıf vurgulu davranış kontrolü.


Sosyal Çevre:

  • Örneğin aile içerisinde dikkat eksikliği veya gerçek hayatta yaşıtlarını algılama eksikliği
  • Gerçek hayatta başarısızlıklar veya başarı duygusunun eksikliği: burada internet, oyunlar veya
  • akıllı telefon yedek tatmin aracı veya sorunların bastırılmasına yaramaktadır
  • Sıkılma ve yaşanan kritik durumlar (ayrılma, okul sorunları, ...)


Oyunların ve Uygulamaların Yapısı:

  • Çevrimiçi Çok Oyunculu Oyunlarda (örneğin World of Warcraft) belli zaman gerektiren görevler, oyuncuların „birlikler“ (gruplar) halinde birleşmesi suretiyle yalnızca beraber aşılabiliyor. Eksik kişi oyun arkadaşlarını tek başına bırakıyor ve belki de gruptan dışlanıyor. Bu sosyal baskıya neden olabilir.
  • Birçok çevrimiçi oyun süreç içerisinde geliştirilir ve oyunun sonu belli değildir. Böylece bırakmak zorlaşır. -
  • Bazı çevrimiçi oyunda diğer oyuncular çevrimiçi olunmasa bile kendilerini geliştirmeye devam ediyor. Rekabet, hırs ve kabul duygusu kazanmak için oynama baskısıni arttırır.
  • Önemli birşeyi kaçırma kaygısı akıllı telefona gelen yeni mesajları hep mümkünse hemen okunmasına ve cevaplandırılmasına neden olabilir. Faceook, WhatsApp gibi mobil internet ve uygulamalarda bu duygu daha kuvvetlidir.

Çocuğunuzun Bağımlı Olmaması için Önleyin

Dijital oyunlar, Messenger uygulamaları veya sosyal ağlar çocuklar ve gençler tarafından çok beğenilmektedir. Aşağıdaki öneriler çocuğunuzu „medyaya uygun“ hale getirmeye ve bağımlılığı önlemeye yardımcı olmaktadır.

  • Genel yasaklar işe yaramaz. Daha çok gizli veya arkadaşlarda oynanmasına veya gezinilmesine neden oluyor.
  • Çocuğunuzu etkileyen sanal dünyaya ilgi duyun. Kendiniz de katılın ve birlikte oynayın ve gezinin. Böylece çocuğunuz ciddiye alındığını hisseder.
  • Çocuğunuzla oyunlar, içerikler ve medyadaki deneyimi hakkında konuşun. Çocuğunuzun ekranda ne yaptığını kim bilebilir, ona eşlik edebilir, sınır koyabilir ve eğitim verebilirsiniz.
  • Bilgisayarı, akıllı telefonu & co. kullanmasını iyi bilen gençler de riskleri her zaman doğru değerlendiremezler ve desteğinize ihtiyaç duyarlar.
  • Çocuğunuzu neyin çektiğini düşünün. Bilgisayar, tablet veya akıllı telefonla ne yapıyor ve neden yapıyor? Bu web sayfaları çocuğunuzun arzularını ve ihtiyaçlarını nasıl tatmin ediyor. Hangi alternatifleri sunabilirsiniz?
  • Ebeveyn olarak iyi örnek olma işleviniz var. Medya ile kendi ilişkinizi kontrol edin ve akıllı telefonunuzu da ölçülü kullandığınızı gösterin.
  • Çocuğunuzun kendini değerli hissettiği saygılı bir aile çevresi sağlayın. Bu, çocuğunuzun özgüvenini güçlendirir.
  • Heyecan yaratın ve bilgisayara, akıllı telefona vs. alternatifler yaratın. Örneğin birlikte haftasonu grup oyunları oynayabilir, birlikte gezintiye çıkabilir, birlikte yemek yapabilir veya fırında birşeyle pişirebilir veya birlikte bir film izleyebilirsiniz ve film hakkında konuşabilirsiniz. Çocuğunuza ayrıca evde yaşına uygun görevler verin ve yerine getirdiğinde ödüllendirin. Kendi gününüzün nasıl geçtiğini anlatın ve ergen çocuklarınıza günlerinin nasıl geçtiğini sorun.
  • Çocuğunuza bir akıllı telefon vermeden önce, akıllı telefonda içerilen her „ayrı cihazı“ (bilgisayar, internet, kamera vs.) uygun kullanacak kadar yeterli deneyime sahip olup olmadığını kontrol edin.

Bağımlılık Ne Zaman Başlar?

Çocuğum akıllı telefon, bilgisayar, tablet veya konsolların önünde günde birkaç saat oturuyorsa bu halen „normal“ midir? Ekran başında kalma süreleri söz konusu olduğunda birçok ebeveyn emin değil. Ancak bunun basit bir cevabı yok. Konu çok karmaşık. Size şunları önerebiliriz:

  • İlk başta geçerli olan: Ekran başında uzun süre oturan herkes bağımlı değildir. Ekran başında geçirilen zaman tek başına anlam ifade etmez.
  •  Bağımlılık bir süreçtir – „normal kullanım“, sorunlu kullanım“ ve bağımlılık birbirinden net çizgilerle ayıramazsın.
  • Aşırı medya veya akıllı telefon kullanımı geçici bir evre de olabilir. Yeni bir oyun veya uygulama geldiğinde bir süre yoğun olarak kullanılırlar. Yeni oyunların ve yeni uygulamaların çekiciliği kalmayınca başka ilgiler tekrar merkeze yerleşir...
  • Daima genel durumu gözlemleyin. Çocuğunuzun oyun oynarken ve gezinirken motivasyonuna dikkat edin. Aşağıdaki kontrol listesi bir bağımlılığın veya sorunlu bir medya kullanımının olup olmadığını değerlendirmenize yardımcı olacaktır.

 Bağımlılığın Farkına Varmak – Ebeveynler için Kontrol Listesi

Üç veya daha fazla soruyu evet olarak ve uzun bir zaman içerisinde cevapladığınızda veya emin olmadığınızda profesyonel yardım alın (bakınız aşağı).

  • Çocuğunuzun aklı, başka birşeyle meşgulken bile hep akıllı telefon, bilgisayar, oyun konsolları veya internette mi?
  • Bazen geceye kadar oynuyor mu, chat yapıyor mu veya internette geziniyor mu?
  • Ekran başında geçirdiği zamanlar gitgide arttı mı ve bu esnada içinde kötü bir his var mı?
  • Çocuğunuz, bırakmada veya ekran başında geçirdiği zamanı sınırlamada zorluk çekiyor mu? Gerçekten ekran başına geçmeden bir gün bile dayanamıyor mu? 
  • Çocuğunuz, akıllı telefon, bilgisayar, konsoller veya internetten vazgeçmesi gerektiğinde sinirli huysuz veya depresif davranıyor mu?
  • Çocuğunuz aile ve arkadaş çevresinden gitgide uzaklaşıyor mu?
  • Ekran medya araçları çocuğunuzun eski ilgi veya hobilerini bastırıyor mu, okuldaki başarısı belirgin olarak kötüleşti mi?
  • Çocuğunuz oyun oynamak, gezinmek veya internette gezinmek için yemek zamanlarından taviz veriyor mu?
  • Çocuğunuz çok kilo aldı mı veya verdi mi? Aşırı yorgun görünüyor mu?
  • Çocuğunuz konsolleri, interneti veya akıllı telefonu fazladan kızgınlık veya öfkesini yatıştırmak veya sorunlarını bastırmak için mi kullanıyor?  

Çocuğunuz kendini medya dünyasında çoktan kaybettiyse ne yapmak gerekiyor?

Çocuğunuz dijital dünyaya gitgide daha da fazla çekilirse, tekrar birbirinizle konuşma vakti gelmiş demektir. Bu şimdi çocuğunuz için en önemli şey. Desteğinize ihtiyacı var. Medya tüketimini veya akıllı telefon kullanımını sadece yasaklayıvermenin çok az faydası olur. Sorun başka yerde yatıyor („Çocuklar ve Gençler Neden Bağımlı Oluyor“ maddesine bakınız). Çocuğunuza karşı açık olun. Kaygılarınızı ve korkularınızı kendisine de söyleyin. Çocuğunuzun artık onlar olmadan yaşayamadığı oyunlar, uygulamalar hakkında suçlama veya yargılama yapmadan kaygılarınızı paylaşın. Çocuğunuza ancak böyle ulaşabilirsiniz.

Aşırı tüketimin sebeplerini araştırın. Gerçek hayatta çocuğunuzun neyi eksik? Hangi tatmin edilemeyen istekleri ve ihtiyaçları var? Kaygılar ve sorunlar nerede yatıyor?

Çevresinde birşeyleri değiştirin, alternatifler sunun. Ailede boş zaman geçirme ve uğraşı seçenekleri sunun.

Çocuğunuza hobilerine dönmesi için cesaret verin. Özellikle grup deneyimleri kazandıran etkinlikler internetteki deneyimlere anlamlı bir denge sağlıyor.

Ebeveynlerin Yardım Alabilecekleri Yerler

Kendi kendinize yardım edin: Benzer durumda olan aileler var. Internet forumlarında başka ebeveynlerin ve bağımlı çocukların haberlerini ve deneyimlerini okuyun. Durumu daha iyi anlamanıza yardımcı olur ve bu zor durumla tek başına kalmadığınızı gösterir.

HSO’ların Sanal Kendi Kendine Yardım Gruplarını – Çevrimiçi Bağımlılıkta Kendi Kendinize Yardım Konusunda Yardım Kayıtlı Derneği’ni şu adreste bulabilirsiniz:
www.onlinesucht.de/beratung-durch-den-hso-e-v

Nummer gegen Kummer Ebeveyn Dert Paylaşım Hattına  (www.nummergegenkummer.de)Pazartesi’den Cuma’ya kadar (Saat 9:00 ila 11:00 arası) ve salı ve perşembe günleri (Saat 17:00 ila 19:00 arası) ücretsiz olarak 0800-111 0 550 numarasından erişilebilir.

klicksafe: Nerede danışmanlık ve yardım bulabilirim? www.klicksafe.de/themen/digitale-spiele/digitale-spiele/computerspielsucht/beratungsstellen-und-informationsquellen

www.fv-medienabhaengigkeit.de  adresinde „Yardım ara“ altında yakınızdaki adresleri temin edebilirsiniz.

Mainz Üniversite Kliniği’nin Oyun Bağımlılığı için Ambulansı – Bilgisayar Oyunu ve Medya Araçları Bağımlılığı için Telefonla Danışma Hizmeti ve Tedavi  www.verhaltenssucht.de