İnternette Dolandırıcılık ve Mali Tuzaklar

Abonelik tuzakları, kimlik avı e-postaları ve sahte mağazalar. İnternette de hilekar ve sabıkalı sağlayıcılar çeşitli biçimlerde kullanıcıların cebinden paralarını almaya çalışıyor.

Bu bölümde internette dolandırıcılık konusunda genel bilgiler alabilirsiniz. Ayrıca ebeveynler medya eğitimleri için birkaç öneri alabilir.

Genel Bilgiler

İnternette Dolandırıcılık Nasıl Yapılıyor?

Web sayfaları, ilk bakışta kullanımı ücretsiz görünecek şekilde oluşturuluyor. Aynı zamanda, büyük ödüllerin kazanılabildiği müthiş bir şans oyununa katılma düşüncesi insanı çok sık cezbediyor. Gerçekten de ya ücret ödemek gerekiyor veya farkına varmadan ücretli bir abonelik sözleşmesi yapılıyor.

Örnek: Web sitesinin 100.000’inci ziyaretçisi olunduğu ve 10 oyun konsolundan birinin kazanılabileceği reklamı yapılıyor. Başkaları, „bilimsel olarak test edilmiş“ temelde beklenen yaşam süresini veya zeka katsayısını belirleyebildiklerini iddia ediyorlar. Ücretsiz olduğu iddia edilen alışveriş kuponu reklamı da yapılıyor. Bunlar da hep SMS, WhatsApp veya diğer uygulamalar aracılığı ile yapılıyor. Kullanıcının ayrıca, istenilen bilgiler karşılığında ödülü veya kuponu alabilmek için isim, posta adresi, telefon numarası gibi kişisel bilgileri vermesi gerekiyor. Bunlar da satılıyor ve reklam ve spam ile rahatsız ediliyorsun.

Bu web sayfaları çoğu zaman sahte. Ama bu çok zor fark edilebilir, özellikle çocuklar dolandırıcılık ve mali tuzakların ortaya çıkarılmasında sorun yaşıyor. Küçük harflerle yazılarak aldatmacanın üzeri örtülüyor. Ancak çok iyi gizlendiği için ve çok zor anlaşıldığı için bunu fark etmek neredeyse imkansız.

Ama buna karşı kendinizi savunabilirsiniz. Bu sayfaların sağlayıcıları, mahkeme önünde neredeyse şanslarının olmadığını çok iyi biliyorlar bu nedenle de kullanıcıları ihtarname ve senet tahsil yazıları ile „gönüllü“ ödeme yaptırmaya çalışıyorlar.Tüketici Danışma Merkezi bu konuda yardımcı olabilir. 

 

<u>Dolandırıcılık, Uygulamalarda Nasıl Yapılıyor?
</u>

Uygulamalarda ve dijital oyunlarda da özel bir dikkat göstermek gerekir. Çoğunlukla bunların temel versiyonu ücretsiz. Uygulama kullanılırken teklif edilen ek satın almalar aracılığıyla (uygulamalarda uygulama içi satın alma, yani „uygulama harici“ satın alma deniyor) ek masraflar çıkabiliyor. Çoğu zaman uygulamaları, uygulama içi satın alma aktifleştirildikten sonra kullanabiliyorsunuz. Yani sonuç olarak bu uygulama ücretsiz değildir. Ancak bunu önceden bilmiyorsunuz. Çocuklar için oyun uygulamalarında da uygulama içi satın almaya çok sık rastlarız.

Bir web sayfasına kaydolmadan önce nelere dikkat etmek gerekir?

Temel olarak, „ücretsiz“ „hediye“, şans oyunu veya kulüp üyeliği kelimelerinin reklamı ne kadar çok yapılırsa, dikkatiniz de o kadar çok olmalı. Kişisel verilerinizi vermenizi talep ettiklerinde aşağıdaki noktalara dikkat etmelisiniz:

  • Küçük harfle yazılmış Genel Sözleşme Hükümlerine (AGB), çok zor anlaşılır olsalar da mutlaka göz atın. Burada bir ücret uyarısının gizlenmiş olup olmadığına bakın.
  • Kişisel verilerinizi tasarruflu kullanın!
  • Fareye tıklayarak başvurunuzu onaylamadan önce sözleşme şartlarını iyice okuyun. Sözleşmede minimum sözleşme süreleri veya ihbar süreleri gibi kelimeler geçiyorsa dikkat etmeniz önerilir. Bu kavramlar daha uzun bir sözleşme ilişkisine işaret ediyor.
  • İnternet sayfasının „Künyesini“ („Impressum“) bulun. Künyede sayfanın sağlayıcısına ait bilgiler yer alır. Eğer sayfanın künyesi yoksa veya sadece bir posta kodu yazılıysa veya sağlayıcı yurtdışında ikamet ediyorsa haklarınızı almak çok zordur.
  • Almanya’da, internette herhangi birşey satın aldığınızda 14 günlük bir fesih hakkınız bulunmaktadır. Yani bu süre içerisinde sözleşmeden feragat edebilirsiniz. Sağlayıcının sizi bu konuda uyarması zorunludur. Satın alma işlemini yapmak istediğiniz sayfada da bu böyle mi? Eğer değilse o zaman sözleşmeden feragat etmeniz için daha da fazla zamanınız var demektir.
  • Formları doldururken, tıklamaya „devam“ etmeden önce, doldurmayı istemediğiniz bir kutucuğun önceden aktifleştirilmediğine dikkat edin. (*) yıldız işaretine de dikkat etmeniz gerekir ve bu yıldızın ne anlama geldiğini okumanız gerekir. Çoğu zaman bunlar sayfaya çok küçük harfle yazılmış oluyor.

Sahte Mağazalar

„Sahte Mağazalar“ a özellikle dikkat etmenizi öneririz. İlk bakışta bu çevrimiçi mağazaların hileli olduğu çok zor anlaşılıyor. Hatta bazen gerçekte var olan online tüccarlara ait sayfalara özdeş kopyalanmış sayfalar da olabiliyor. Genelde sahte mağazalar çok kısa süreliğine çevrimiçi oluyor ve özellikle uygun fiyatlı güvenilir görünen web sayfalarında reklam yapıyorlar.

Aşağıdaki yollar size yardımcı olabilir:

  • Fiyatlara bakın. Diğer tüm mağazalardan çok daha ucuzsa şüphelenmelisiniz.
  •  Eğer „künye“ („Impressum“) yoksa veya künyede iletişim imkanı yoksa aynı şekilde şüphelenmelisiniz.
  • Müşteri yorumlarına bakın. Özellikle mağaza dışından gelen yorumlar inandırıcıdır.
  • İlk önce birçok ödeme seçeneği teklif edilip, daha sonra sipariş işlemi sırasında sadece peşin ödeme, doğrudan havale ve teslimde ödeme gibi ödeme şekilleri kaldığında da dikkatli olun. Bu ödeme yöntemlerinde, sağlayıcı ile sorun yaşandığında parayı sonradan geri almak daha zordur.

    Çevrimiçi Dolandırıcılıkta Haklarınız

    2012 yılından beri yeni bir yasa mevcut. „Buton Çözümü“ adı veriliyor. Yasa, kullanıcı için, web sayfasının ücretli veya ücretsiz olup olmadığının net olarak görünür olmak zorunda olduğunu ifade ediyor. Ücretli internet sayfalarında satın almadan önce sipariş adımında „ödemeli sipariş“ net uyarısının veya benzer açık bir formülasyonun yer aldığı bir sipariş butonu olmak zorundadır. Ayrıca ücretler, sözleşme süreleri ve sözleşme ihbar süreleri şeffaf olmak zorundadır. Bu tür bir uyarı yoksa yasal geçerliliği olan bir sözleşme meydana gelmez. Reşit olmayanlar için geçerli olanlar: Yaşlarına göre ya yetkileri yoktur veya sınırlı yetkileri vardır. O yüzden ebeveynler satışı onaylayana kadar sözleşmeler uzun süre geçersiz kalır.

    Başınıza Geldi - Şimdi Ne Olacak?

    Çevrimiçi bir dolandırcının kurbanı olduysanız veya satıcı, alıcı olarak haklarınıza saygı göstermiyorsa, yerel  Tüketici Danışma Merkezleri, Göçmen Danışma Merkezi, Sosyal Danışma Merkezi veya bir avukat ile görüşmenizi öneririz.

    Kimlik Avı E-Postaları Nedir?

    İnternet kullanıcıları gitgide daha çok kimlik avı maillerinin kurbanı oluyor. Original adı Phishing olan kimlik avı kelimesi İngilizce „fishing“ kelimesinden geliyor, Almanca’da „Fischen“ yani bir yemle „oltalama“ anlamına geliyor. Dolandırıcıların internette kredi kartı numaraları, PIN kodları, TAN kodları veya şifreleri „oltalamak“ istedikleri anlamına geliyor. Yani bu dolandırıcılar internet kullanıcılarının verileri üzerinde casuzluk yaparak bunları kötüye kullanmak istiyorlar.İnternet dolandırıcıları güvenilir firmaların kimliğini çalıyorlar. E-mailleri ya da internet sayfaları güvenilir bankaların veya internet mağazalarının safyalarına benziyor. Kimlik avcılığı mailinde bir internet sayfasını ziyaret etmeniz ve orada şifrenizi veya kişisel verilerinizi girmeniz isteniyor (e-mail’deki bir linkin üzerine tıklamak suretiyle). Gerçekte siz casusluğu farketmeden verilerinizi ele geçiren dolandırıcıların internet sayfasındasınızdır.

    Bir kimlik avı e-mailini nasıl fark ederim:

    • Şifreler, PIN kodları, TAN kodları gibi gizli verileriniz sorulur. Güvenilir hiçbir banka sizden bunu e-mail yoluyla talep etmez.
    • O kadar sık sahte sayfalar yapılıyor ki, örneğin amazon, ebay veya büyük bir banka fatura sistemini değiştirmek zorunda kalıyor. Bu bariz bir kimlik avı uyarısıdır.
    • E-mail’in metni, farklı yazı tipleri ve yazı tipi boyutu ile biçimlendirilmiştir. Örneğin resimler (örneğin logolar) kullanılmıştır ve/veya arka plan farklı bir renge sahiptir.
    • Hem e-mail’de hem de web sayfasında dilbilgisi ve yazım hataları bulunur.
    • Çok kez e-mail „tuhaf“ bir gönderici adresinden gelir veya başka alıcılara kopya olarak (kopya halinde e-mail (CC)) gönderilir.
    • E-mail Almanca olarak yazılmamıştır.
    • E-mail’de isminizle hitap edilmezsiniz.
    • Bariz bir uyarı da, e-mail’de verilerin çok kısa bir süre içerisinde girilmesi gerektiğini belirten bir bilginin olmasıdır.

      Öneri: Şüpheli e-mail’in ekinde dosyalar ekliyse bunları kesinlikle açmamalısınız. Bunlar, kişisel bilgisayarınızdan şifreleri okuyan zararlı programlar olabilir.

      <u>Bir kimlik avı e-maili aldıysam ne yapmalıyım?
      </u>

      E-mail’in bir kimlik avı maili olduğunu anladıysanız, e-mail’i silin ve göndericisini spam listesine koyun, yani onu bloke edin. İsterseniz güvenilir firmayı, adının kötüye kullanıldığına dair bilgilendirebilirsiniz.
      E-mail’in kimlik avı e-maili olduğunu fark etmediyseniz ve belirtilen internet sayfasında kişisel bilgilerinizi veya banka bilgilerinizi girdiyseniz çok hızlı davranmalısınız.

      Temel olarak yapılacaklar:

      • Hesabınızı düzenli olarak kontrol edin. İlişkilendiremediğiniz borçlar mı tespit ettiniz? Bankayla görüşün ve hesabınızı geçici olarak kapattırın. Banka, dolandırıcı tarafından yapılan havaleyi belki geri alabilir.
      • Güvenilir firmayı, adının kötüye kullanıldığına dair bilgilendirin. Orada oluşturduğunuz hesabı önleyici tedbir olarak geçici olarak kapattırın.

        Ebeveynlere Öneriler

        Öneri 1: Çocuğunuzla İnternette „Reklamcılık ve Ticaret“ Konuları Hakkında Konuşun

        Birlikte ağda ticari reklamları ve reklam amaçlarını eleştirel şekilde sorgulamaya çalışın. Çocuğunuzla beraber internet sayfalarında veya uygulamalarda reklamların nasıl tanınabileceğine bakın. Reklamlarla nasıl başedilmesi gerektiği ile ilgili alıştırma yapın (reklam pencerelerinin kapatılması, reklama tıklandığında açılan yeni pencerelerin kapatılması vs.). İnternet videolarını açmadan önce, açtığınızda veya kapattıktan sonra da reklam sayfaları açılır. Bunların dışında videolarda (örneğin YouTube’da) açık ya da daha çok üstü kapalı olarak belli ürünlere gönderme yapılır. Ayrı YouTube kanalları çocuklar ve gençler arasında kült statüsündedir ve moderatörleri gerçek yıldızlardır. Ve buna göre burada gösterilen içeriklerin büyük bir ağırlığı vardır.

        „Çocuklar ve Çevrimiçi Reklamcılık“ Broşürleri
        Youtube Konusu Hakkında Daha Fazla Bilgi   
        (Mobil İnternette) „Reklamcılık ve Ticaret“ Broşürleri

        Öneri 2: Çocuğunuzla Ağda Dolandırıcılık ve Mali Tuzaklar Hakkında Konuşun

        Çocuğunuzu internette dolaşan olası mali tuzaklar ve finansal risklerle ilgili aydınlatın. Çocuğunuzla beraber bu konu hakkında bilgilenin. Çocuğunuzdan para isteyen olursa yazılı itirazda bulunun ve mektubu iadeli taahhütlü gönderin. Tüketici Danışma Merkezi ve avukatlar mektubu doğru formüle etmenize yardımcı olacaktır. Çocuğunuzla birlikte, „düştüğünüz bu mali tuzak“ tan ders çıkartın.

        klicksafe ve iRights.info’dan konu  „Dikkat Tuzak – İnternette Dolandırıcılık“
        Tüketici Danışma Merkezleri
        Tüketici Danışma Merkezlerinin İtiraz Mektuplarına Örnekler

        Öneri 3: Başvuru ve Kişisel Verileri Girilmesinin Ne Anlama Geldiğini Belirleyin

        Çocuğunuzla internette başvurular yaparken ve kişisel verileri girerken dikkatli davranması gerektiğini konuşun. Çocuğun yaşına göre örneğin bir uygulama yüklerken ya da indirme işlemi yapmadan önce size sorması gerektiği gibi net kurallar koyun.

        Öneri 4: Çocuğunuzla Uygulama İçi Satın Almalar, İstenmeyen Abonelikler ve Çevrimiçi Oyun Ücretleri Hakkında Konuşun

        Giderek daha fazla uygulama veya çevrim içi oyunun temel sürümü başta ücretsiz görünüyor. Ancak ek satın alma uygulamasıyla (uygulamalarda bunlara uygulama içi satın alma, yani „uygulama harici“ satın alma deniyor) buna ilaveten başka oyun içerikleri veya fonksiyonar satın alınabilir. Tek tek bakıldığında fazla yüksek maliyete neden olmasa da, satın alma sayısı toplamda, çabucak, çocuğunuzun cep harçlığına mal olabilecek tutarlara çıkabilir. Yaşça küçük veya deneyimsiz çocuklarda uygulama içi satın alma ve katma değer hizmetleri kapatılmalıdır.

        „Akılıl Telefon Mu?!“ broşürü. Broschüre „Smart mobil?!“
        Cep Telefonu Sektöründe Gençler için Uygulama İçi Satın Alma

        Öneri 5: Bilgisayar, Laptop ve Diğer Cihazları Güvenli Kurun

        Bir virüs koruma programı, bir kötü amaçlı yazılım tarayıcısı, ve bir güvenlik duvarı kurun ve işletim sistemini de güvenlik güncellemeleri yardımıyla güncelleyin. Böylece zararlı programlar, işlemcinize farkedilmeden giremezler.