İnternet Hakları – İzin Verilenler ve Verilmeyenler Neler?

Günümüzde her kullanıcı ağda çok kolay şekilde içerikler yükleyebilir veya indirebilir.Sosyal ağlarda tatil fotoğrafları, yeni favori şarkınız veya komik bir video hızlı şekilde açık olarak paylaşılır. Ancak filmlerle, fotoğraflarla, metinlerle ve müzikle uğraşırken bazı noktalara dikkat etmek zorunludur.

Bu bölümde internette temel yasal sorunlar ile ilgili cevaplar bulabilisiniz. Ayrıca ebeveynler burada, internet kullanımının yasal yönleri ile ilgili çocuklarıyla konuşabilecekleri öneriler alabilirler.

Genel Bilgiler

Yabancı İçerikleri Yüklerken veya İndirirken Nelere Dikkat Etmem Gerekir?

Yabancı içerikler (film, müzik, metin, televizyon yayını, programlar, resimler) kullananların telif haklarını dikkate almaları gerekir. İndirilenler veya kabul edilenler sadece özel alanda yani daha dar arkadaş ve aile çevresinde kullanılabilir. YouTube’dan vidoalar izlemenize de izin verilir. Bunun dışına çıkan bir kullanımda ilk önce telif hakkı sahibine sormak gerekiyor.

<u>Önce sor, sonra çevrimiçi yerleştir!
</u>

Kendi üretmediğiniz içerikleri YouTube‘da, Facebook‘da, Instagram‘da, kendi bloğunuzda veya başka bir internet safyasında yükleyemezsiniz. Çünkü bunlar izin verilen özel kullanımlar değil, „kamusal“dır. Bunun için telif hakkı sahibine sormak gerekir. Aynı durum takas borsaları için de geçerlidir. Telif hakkı sahibine sormadan içerikler yükleyenler, ihtarname, dava ve hatta cezai takip gibi risklere girer.

<u>„Ücretsiz“ İçerikler</u>

Ağda ayrıca kullanımları telif hakkı sahibi tarafından izin verilen, tekrar sorulmaya lüzum olmayan içerikler de bulmak mümkündür. Bu tür içeriklere (müzik, metinler, fotoğraflar ve hatta tüm halde filmler gibi) „serbest içerikler“ (veya „ücretsiz içerikler“) adı veriliyor. Ücretsiz lisanslıdırlar, yani telif hakkı sahibi genel olarak kullanıma izin vermiştir. Bir müzik parçasının veya bir fotoğrafın böyle bir lisansla korunup korunmadığını çoğunlukla CC logosundan çıkartabiliriz.  

„ücretsiz içerikler“e ulaşmanın başka bir yolu örneğin www.pixelio.de veya www.pixabay.com gibi lisanssız resim veri tabanlarıdır. 

Kendi ürettiğiniz malzemeyi istediğiniz gibi kullanabilirsiniz ve başkalarının saygı göstermesi gereken telif haklarına sahipsinizdir. Ancak kendi ürettiğim malzemem yabancı içeriklerden kısımlar içeriyorsa (örneğin fotoğraf kolajları ve video remiksleri) herhalukarda hak sahiplerine kullandığınız malzemeyi sormak zorundasınız ve yeni kompozisyonunuzu yayınlamadan önce izin almak zorundasınız.

Kişisel Çıkarların Korunması: Genel Kişilik Hakları Nelerdir?

Anayasaya göre her bireyin kişiliğini, başkalarının haklarını ihlal etmeden özgür olarak geliştirme hakkına sahiptir. „Genel Kişilik Hakları“ nın, örneğin veri koruma hakkı, kendi resimlerimizin üzerindeki hak veya haysiyetimizin korunması hakkı gibi birçok alanı vardır. Bu kişilik haklarının temel düşüncesi bireylerin özel alanlarına saygı duyulması ve onların korunması gerekir. Aynı durum internet için de geçerlidir.

Kendi resminiz üzerindeki hak, fotoğraflarını çevrimiçi yerleştirmeden önce resimde görüntülenen kişilere sormanız gerektiğini ifade eder. Haysiyetin korunması, internette dahil başkalarına hakaret edilmemesi gerektiğini ifade eder.

Verilerin korunması hakkında Türkçe olarak daha fazla bilgiyi „Verilerin Korunması– Ebeveynlere Öneriler“  bölümünde bulabilirsiniz.

Telif Hakları Yasasının İhlali Kurbanı İseniz Ne Yapmanız Gerekir?

Kendi rızanız olmadan birisi bir resim yayınlarsa, kendinizi buna karşı yasal olarak savunabilirsiniz. Hakkı ihlal eden kişiye yazmak ve resmi veya resimleri ağdan doğrudan silmesini istemek çoğu zaman yeterli oluyor (e-mail veya özel mesaj aracılığıyla). Bunun için bir süre vermek gerekiyor. Karşıdaki tepki vermiyorsa, bir avukat bulmanız gerekiyor. Resimleri kimin çevrimiçi olarak yerleştirdiği bilinmiyorsa doğrudan internet sayfasının sağlayıcısına başvurulabilir. Çoğu bunun için bir „bildirim buton“ sağlıyor.

Telif Hakkı İhlalinde Kim Yükümlüdür?

Telif hakkı ihlallerinde elbette ilk aşamada, içerikleri kullanmış olanlar sorumludur. Korunma kapsamındaki bir müzik parçasını takas borsasına koyanlar veya bir metni sormadan başka bir web sayfasından „çalanlar“ bun nedenle ceza alabilir.

Ergen veya çocukların ebeveynleri, internet bağlantısı kendi isimleriyle gerçekleştiği için çok sık olarak ihtar alıyorlar. Ancak ebeveynlerin, çocukları yerine internetti bir telif hakkı ihlali durumunda yasal yükümlü olup olmadıkları belli değil. Bazı mahkemeler ebeveynlerin bu davalarda, internet bağlantısının sahibi olarak sorumlu oldukları için kendi çocuklarını yükümlü tuttuklarını farz ediyor. Başka mahkemeler ebeveynlerden hiç değilse çocuklarını telif hakkları ve internet hakları konusunda aydınlatmalarını talep ediyor. Bunu yapmadığınız takdirde yükümlü oluyorsunuz. Daha başka mahkemeler de ebeveynlerin yaşını doldurmuş ergenlerin suçları nedeniyle yükümlü olmaması gerektiğine karar vermiştir.

Telif Hakkı Yasası’nı ve Kişilik Hakları Yasası’nı İhlal Edersem Ne Olabilir?

Telif hakkı veya kişilik hakkı yasası ihlallerinin hepsinde hemen avukattan yazı gelmez. En iyisi hakları ihlal edilmiş kişinin kendisi çıkarak içeriklerin silinmesini rica eder. Bunu kesinlikle ivedilikle yapmak lazım. Sosyal ağın sayfasında kişinin kendi hesabı da bloke edilebilir. Şimdiye kadar yerleştirilen bilgilerin ve kurulan bağlantıların kaybolması anlamına da gelebilir.

Müzik ve film endüstrisi gibi birçok alanda hak sahipleri çoğu zaman çok katı tutumlu olabiliyor. Önceden uyarmadan ihtarnamele gönderiyorlar. İhtarnameyle hak ihlali tanımlanıyor ve içeriklerin silinmesi talep ediliyor ve gelecekte bunu yapmayacağınıza dair beyan talep ediliyor (haksız uygulamayı durdurma beyanı). Bunun yanında genelde avukatlık masraflar fatura ediliyor.

Bir avukattan bir ihtarname aldığınızda ve kendinize haksızlık yapılmış gibi hissediyorsanız, ya uzman bir avukata veya makul fiyatlar karşılığında randevu veren Tüketici Danışma Merkezlerine danışmalısınız. Bu tür profiller, ihtarın haklı olup olmadığına, taleplerin uygun olup olmadığına karar verebilirler. Ayrıca ihtarnameye karşı nasıl bir işlem yapılacağını belirleyebilirler.

Ebeveynlere Öneriler

Öneri 1: Çocuğunuzu yaşına uygun olarak internet hakları ve yabancı eserlerin kullanımı hakkında bilgilendirin

Çocuğunuzla kişilik hakları ve telif hakları hakkında konuşun. Bunlar hakkında neler bildiğini sorun. Çocuğunuzun, fotoğraflar veya metinler gibi, kendisinin ve başkalarının eserlerini nasıl kullanacağı konusunda duyarlılık kazandırın.

iRights Konu Sirası: Telif Hakları ve Kişilik Hakları Hakkında Sorular

Öneri 2: Telif Haklarıyla Korunan Eserlerin Kullanılması Konusunda İyi Örnek Olun

Ebeveynlerin kendisi yasadışı yoldan müzik, film veya tiyatro oyunları dinliyorsa, çocukları bu açıdan hassasasiyet kazandırmak çok zordur. Düzenli olarak yasadışı veya gri alanda toplanmış web sayfalarının ailenizin günlük yaşamında ne kadar yerleri olduğunu gözden geçirin.

Suçluluk Duygusuna Kapılmadan Müzik İndirin

Öneri 3: Çocuğunuzla, yasadışı indirme sayfalarını nasıl tanıyabileceklerini konuşun ve kullanımını yasaklayın

Telif hakları karmaşıktır. Çocuklar ve gençler için bu sebeple ilk bakışta web sayfasının yasal mı yoksa yasadışı mı olduğu birçok durumda zor anlaşılır. Çünkü ücretsiz müzik indirme tamamen yasal da olabilir. Örneğin çok konuşulan gruplar reklam amacıyla şarkıları tek olarak ve ücretsiz internete koyuyorlar. Ancak çocuğunuz ünlü grupların tüm CD’lerini, normalde ücretli olan bilgisayar oyunlarını veya vizyondaki tam filmleri ağda buluyorsa, kaynağı büyük ihtimalle sorunludur.